Agencja Wydawnicza "Promocja" zaprasza do współpracy: reklama w internecie i gazecie, filmy reklamowe i reportaże, zdjęcia, antykwariat - skup książek i przedmiotów kolekcjonerskich, galeria - ikony obrazy - wystawa i sprzedaż....
Strona główna / Najnowsze wiadomości / Wesołych Świąt z Ikoną Narodzenia Jezusa Chrystusa
Boże Narodzenie - Ikona w Muzeum Historycznym w Sanoku (fot. Włodzimierz Gąsiewski)

Wesołych Świąt z Ikoną Narodzenia Jezusa Chrystusa

Boże Narodzenie – Ikona w Muzeum Historycznym w Sanoku (fot. Włodzimierz Gąsiewski)

W poszukiwaniu sacrum i tajemnicy w bliższej i dalszej okolicy…

Narodzenie Jezusa Chrystusa jest świętem nieruchomym z liczby dwunastu. Do IV w. było ono obchodzone 6 stycznia, jako święto Teofanii. Łączono tu zarówno Narodzenie Chrystusa, Chrzest Pański, związany z objawieniem się ludowi oraz początkiem publicznej działalności jak i pierwszy cud w Kanie Galilejskiej – dowód Boskości Chrystusa. Począwszy od 377 r., m.in. dzięki Janowi Złotoustemu, święto zaczęto obchodzić 25 grudnia (w kościołach obrządku wschodniego wg kalendarza juliańskiego jest to 7 stycznia). Przeniesienie to było związane z obchodzonym tego dnia przez starożytnych Rzymian „dniem słońca”, któremu postanowiono przeciwstawić święto ku czci prawdziwego „Słońca Prawdy”, Jezusa Chrystusa.

W podobnym okresie w ikonografii pojawiła się tematyka Narodzenia Chrystusa. Na początku ukazywano tylko dzieciątko w ciemnej grocie, owinięte w pieluszki, przy którym poza wołem i osłem pojawiają sie ludzie: Matka Boska oraz Józef. Późniejszy wariant tej Ikony, który wykształcił sie w VI w. w Palestynie przedstawia aż kilkanaście postaci i stanowi ewangeliczną opowieść o Narodzeniu Chrystusa. Wśród nich w centralnym miejscu jest Maria i Dzieciątko w żłóbku. Nad Nimi jaśnieje Gwiazda Betlejemska. U dołu ikony z lewej lub prawej strony widzimy siedzącego św. Józefa, zaś przy nim diabeł w przebraniu pasterza Tyrsosa, próbujący zasiać w sercu Józefa wątpliwości. Po przeciwległej stronie św. Józefa widnieją dwie niewiasty, wśród nich Salomea, które przygotowują kąpiel Dzieciątka. Po lewej stronie, zwykle konno jadą trzej Mędrcy ze Wschodu, zwani też królami, którym

Narodziny Jezusa. Klasztor Metamorfozy

przypisywano imiona Kacpra, Melchiora i Baltazara. Po tej stronie także znajdują się Aniołowie, którzy występują tu jako pierwsi świadkowie, zwiastuni narodzin Syna Bożego oraz oddający cześć Bogu. Po prawej stronie pokłon Dzieciątku oddają pastuszkowie, a inny Anioł zwiastuje pasterzom Dobrą Nowinę. Na ikonie poza wspomnianymi już wołem i osłem, pojawiają się także baranki, a scena Narodzenia odbywa się w scenerii górskiej na ziemi pełnej uskoków i spiętrzeń, porośniętej skąpą roślinnością.

Takich i podobnych ikon można spotkać wiele w cerkwiach i klasztorach obrządku wschodniego, jak chociażby przenośny obraz z XVI w., „Narodziny Jezusa” znajdujący się w świętym klasztorze Metamorfozy w tzw. Meteorach, umieszczonych wysoko na skałach klasztorach w Grecji. Ikonę Bożego Narodzenia możemy odnaleźć także w cerkiewnym ikonostasie. Który składa się przynajmniej z pięciu rzędów. W czwartym z kolei znajdują się ilustracje świąt, czyli ikony tzw. Prazdniki, a wśród nich z kolei jako czwarta jest Boże Narodzenie. Istnieją także ikony pt. Wszystkie Święta, gdzie także umieszczane jest Boże Narodzenie. Prezentujemy tu taką ikonę znajdującą się w

Pokłon Trzech Króli – ikona w Muzeum Historycznym w Sanoku (fot. Włodzimierz Gąsiewski)

zbiorach Muzeum Okręgowego w Białymstoku, natomiast zaprezentowane dwie ikony Bożego Narodzenia wyeksponowane są w Ekspozycji Sztuki Cerkiewnej w Muzeum Historycznym w Sanoku właśnie w ikonostasach. Ikony te są o wiele mniej rozbudowane, jeśli chodzi o liczbę postaci oraz symbolikę.  Podobnie jak i znajdującej się również w Muzeum w Sanoku ikonie Pokłon Trzech Króli, która poza Matką Bożą, Dzieciątkiem i św. Józefem przedstawia pokłon Trzech Mędrców ze Wschodu małemu Jezusowi, który wraz z Marią nie znajduje się już w żłóbku, ale tronie.

Jednak wśród dziesiątków, a może nawet setek rodzajów ikon, tylko niewiele poświęconych temu wydarzeniu, które stało się źródłem chrześcijaństwa i dla wielu uznane jest nie tylko jak fakt biblijny, religijny, ale także i historyczny. W przekazie i życzeniach na Boże Narodzenie dominują dość różnorodne plastyczne interpretacje, bardzo odległe od ikonograficznego przekazu narodzin Jezusa Chrystusa. Możemy oczywiście sięgnąć do źródeł, przeglądając głównie

Boże Narodzenie, fragment ikony Wszystkie Święta – ikona w Muzeum Okręgowym w Białymstoku. Źródło: J. Tomalska, Ikony w zbiorach prywatnych i muzealnych. Białystok 1991.

zasoby muzealne w Polsce, np. wspomnianego tu Muzeum Historycznego w Sanoku, gdzie znajduje się Ekspozycja Sztuki Cerkiewnej, czy też zbiory ikon w Muzeum Okręgowym w Białymstoku. Tekst ten traktuję jako otwarty i wymagający uzupełnień. Proszę o ewentualne uwagi, uzupełnienia, opisy i także zdjęcia, zwłaszcza zrobione osobiście. Można je także dodawać za pośrednictwem Face Booka, gdzie artykuł jest udostępniony.

Włodzimierz Gąsiewski

Źródła:

  1. Biskupski, Ikony ze zbiorów Muzeum Historycznego w Sanoku. Warszawa 1991.

Ikonografia świąt z liczby dwunastu. Opr. Jarosław Charkiewicz. Warszawa 2004., s. 21.

  1. Tomalska, Ikony w zbiorach prywatnych i muzealnych. Białystok 1991.

Meteory. Wydawnictwo Michalis Tumbis. Ilioupolis. Grecja 1989.

Przewodnik po ekspozycji sztuki cerkiewnej w Muzeum Historycznym w Sanoku. Opr. Katarzyna Winnicka. Sanok 2013.

 

Sprawdź również

MAŁŻEŃSKIE JUBILEUSZE W PAŁACYKU OBORSKICH

18.01.2019. Podczas zorganizowanych przez mielecki Urząd Stanu Cywilnego uroczystości, które miały miejsce w Pałacyku Oborskich …

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *